فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ . » « 1 » ، ولى اگر مؤمنى غيرتمند را ايمانش - ناخودآگاه - وادار كند كه بت‌ها را تحقير كند ، بدون اين‌كه دربارهء عكس‌العمل طرف مقابل به اين كيفيّت بينديشد ، آيا به خاطر نيّت پاكش عذرش پذيرفته نيست ؟ مثال ديگر : به راستى اخلاق قرآنى بدگويان و غيبت‌كنندگان را نكوهش مىكند : « وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً فَكَرِهْتُمُوهُ . » « 2 » ، به همان اندازه كسانى را مذمّت مىكند كه به سخن آنها گوش فرامىدهند ، بدون اين‌كه اعتراض كنند و بدين وسيله شريك آنها مىگردند : « وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ . » « 3 » . ولى هرگاه من هرگز قصد بدى نسبت به شخص مورد تهمت نداشتم و تنها اعتقادم اين است كه نسبت به همهء مردم رابطهء خوبى بايد داشته باشم و به هيچ‌كس بدى نكنم و يا بر كسى ستم روا ندارم ، آيا نمىتوانم بر مشاعر و حواسّ خودم كنترل داشته باشم و غيبت‌كننده را به حال خودش واگذارم ، با اين‌كه در دلم احترام خاصّى براى او قائلم ؟ آيا اين حق را دارم كه با خودم بگويم : انتخابى اين‌چنين ، انتخاب پسنديده‌اى است ؟ حالت سوم : در حقيقت نشر و گسترش علم حقيقى بر هر شخص برحسب وسايلى كه در اختيار دارد و به اندازهء توانش واجب و لازم است . بنابراين ؛ بر ما واجب است كه آنچه از حقايق مىدانيم با ديگران قسمت كنيم ، و كم‌اهمّيّت‌تر از آن نيست كه عمل ما از روى بصيرت و آگاهى باشد . درحالىكه علم يك اسلحه دودمه است ؛ ممكن است در خدمت عدالت باشد ، همان‌طورى كه مىتواند در خدمت هوا و هوس باشد . و در اين صورت آيا حق دارند آن‌هايى كه طبيعتشان ، يا

--> ( 1 ) - انعام ( 6 ) آيه 108 : هيچ‌گاه بت‌ها و معبودهاى مشركان را دشنام ندهيد ، زيرا اين عمل سبب مىشود كه آنها نيز نسبت به ساحت قدس خداوند همين كار را از روى ظلم و ستم و جهل و نادانى انجام دهند . ما اين‌چنين براى هر جمعيّتى عملشان را زينت داديم . ( 2 ) - حجرات ( 49 ) آيهء 12 : هيچ يكى از شما ديگرى را غيبت نكنيد . آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مردهء خود را بخورد ، ( به يقين ) همهء شما از اين امر كراهت داريد . ( 3 ) - نساء ( 4 ) آيهء 140 ، انعام / 68 : در قرآن قبلا به شما دستور داده شده ، هنگامى بشنويد كه افرادى نسبت به آيات قرآن كفر مىورزند و استهزاء مىكنند ، با آنها ننشينيد تا از اين كار صرف‌نظر كرده ، به مسايل ديگرى بپردازند ، اگر شما در اين‌گونه مجالس شركت كرديد ، همانند آنها خواهيد بود .